(Voorgenomen) aanpak te hoog fosfaatgehalte Rotterdamse plassen

Schriftelijke vragen aan het college van dijkgraaf en hoogheemraden ter schriftelijke beantwoording conform artikel 37 van het Reglement van Orde van het algemeen bestuur

Betreft: (Voorgenomen) aanpak te hoog fosfaatgehalte Rotterdamse plassen

15 augustus 2025

Geacht college,

In het verleden zijn door het Hoogheemraadschap verschillende maatregelen genomen om de waterkwaliteit van de Bergse Plassen te verbeteren, waaronder saneren van de verontreinigde en voedselrijke bodem; het afdekken van de bodem van de Bergse Achterplas en deel van de Voorplas met zand (2000 – 2002), in de Voorplas in 2011 aangevuld met het aanbrengen van poly-aluminiumchloride (PAC) onder een deel van de zandlaag om via grondwater toestromend fosfaat af te vangen; in 2015 en 2018 maatregelen om het water uit de wijken Schiebroek en Honderdentienmorgen via de polder Bleiswijk naar de Rotte. Dit leidde in eerste instantie tot een goede waterkwaliteit waardoor de Bergse Plassen in de periode 2005 – 2015 op vrijwel alle punten voldeden aan de ecologische doelstellingen. ^[1]

In de Evaluatie Waterkwaliteit Bergse Plassen 1997 – 2018 valt te lezen dat met ingang van 2016 jaarlijks opnieuw een blauwalgenbloei optreedt en dat de hoeveelheid voedingstoffen in de plas (fosfaat en stikstof), terug te leiden naar 2 incidenten, vooral in de zomer maanden toeneemt. Op basis van de metingen en de biologische reactie van de plas werd geconcludeerd worden dat de hoeveelheid fosfaat in de plas is toegenomen waardoor de plas een ecologische terugval vertoont. Op het moment van het verschijnen van het rapport was nog onduidelijk of het proces van blauwalgengroei zich jaarlijks zou blijven herhalen en monitoring en aandacht voor beheer werd geadviseerd.[2]

Op dit moment is er weer blauwalg in de Bergse Plassen.

1. a)  Kunt u ons zeggen of het college voornemens is om nieuwe maatregelen te nemen om de waterkwaliteit van de Bergse Plassen op peil te brengen/houden? Zo ja,
    b)  Welke maatregelen worden op dit moment overwogen?  
    c)   Wordt in de afweging van te nemen maatregelen voorrang gegeven aan bronmaatregelen om de fosfaatbelasting te verminderen?

2. a)  Is een van de voorgenomen maatregelen om de Berg en Broekse Verlaat aan te passen om het fosfaatrijke water van de Rotte in de plassen te weren? Zo ja,
    b)  Hoe groot is het effect van het fosfaatgehalte van de Rotte op het fosfaatgehalte van de Bergse Plassen?
    c)  Wordt meegenomen in de besluitvorming dat het water uit de Rotte een verkoelende werking heeft op het water in de Bergse Plassen?
    d)  Via de verbinding van de Berg en Broekse Verlaat vindt vismigratie plaats. Blijven in uw plannen voldoende mogelijkheden voor vismigratie gegarandeerd?

3. Om een goede keuze te maken voor de inzet van maatregelen is het belangrijk een goed beeld te hebben van de problematiek. Mogelijk speelt de Snoekenpaaiplaats hierin een rol.[3] 
De Snoekenpaaiplaats in het Berg en Broekpark zorgt voor wisselwerking tussen het grasland uit het Berg en Broekpark met de Bergse Plassen. Kunt u ons zeggen van de invloed van deze uitwisseling op het fosfaatgehalte van de Bergse Plassen is? En op de temperatuur van de Bergse Plassen?

4. De eerdere maatregel van verzanden lijken goed te hebben gewerkt om fosfaatbelasting in de plassen  tegen te gaan. Zeker wanneer het zou gaan om de aanpak van incidenten uit het verleden zou dit een blijvend effect kunnen hebben. Wordt dit opnieuw overwogen?

5. a)  In de Kralingse Plas is een aantal jaar geleden Phoslock toegevoegd om het fosfaatgehalte omlaag te krijgen. 
         Zijn er momenteel plannen om Phoslock ook te gebruiken in de Bergse Plassen?
    b)  Zo ja, onderzoek van de Wageningen University and Research (WUR) uit 2021 laat zien dat de resultaten van het gebruik van diverse fosfaatbindende middelen samenhangen met de watertemperatuur en de pH waarde van het water (bij een lagere temperatuur minder effectief; bij een hogere pH waarde minder effectief)[4]. Gezien de hoge Ph waarden in de Bergse Plassen: is het een goed idee om Phoslock te willen gebruiken?
    c)  Is binding van fosfaatbelasting uit de bodem van de Bergse Plassen kansrijk, daar de nieuwe gevormde sliblaag slechts 5 – 6 cm is?`
    e)  Is er bij een keuze voor Phoslock kans op een reactie met het eerder aangebrachte PAC?
    f)  In de Kralingse Plas wordt in de waterkwaliteitsmetingen opgelost lanthaan gemeten. Bij hoge dosering is lanthaan giftig voor vissen. Phoslock bevat Lanthaan. Wordt gemonitord op de aanwezigheid van  lanthaan in de Kralingse Plas en of deze een negatief effect heeft op de visstand?

6. Lisdodde en riet zijn goede alternatieven om fosfaat uit water te verwijderen. Wordt een zogenaamd helofytenfilter overwogen als methode om fosfaat te verwijderen?

Wij zien uw beantwoording met belangstelling tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Linda Jansen
Partij voor de Dieren

Jet Valk
Jou Waterschappen